อาหารไทยที่บำรุงสุขภาพดีที่สุดคงไม่พ้นน้ำพริก น้ำพริกไม่ใช่คั้นพริกเอาน้ำ ไม่เหมือนน้ำส้ม น้ำมะเขือเทศหรือน้ำสับปะรด ไม่ใช่ต้มพริกแล้วใช้แต่น้ำอย่างน้ำมะขาม แต่เป็นเครื่องจิ้มกินกับผักและปลา คนไทยอายุไม่ถึงสามสิบจะกินน้ำพริกไม่เป็น กินเป็นแต่ข้าวกะเพราไก่ไข่ดาว กับบะหมี่สำเร็จรูป บางคนกินบะหมี่แห้ง ๆจากซองโดยไม่ต้องต้มก็ได้ บางคนต้มบะหมี่สำเร็จรูปกับน้ำเปล่า ไม่ใส่เครื่องปรุงอื่น ๆนอกเหนือจากที่เขาใส่มาให้ในซอง จะต้องสอนให้กินน้ำพริกกันเสียแล้ว

ฝรั่งกินผักกับน้ำสลัด คนไทยมาทำน้ำสลัดบ้าง ไม่เหลือเค้าของเดิมเลย มีแต่หวานอย่างเดียว บางทีใส่แป้ง บางทีใส่นมข้นหวาน แม่บ้านฝรั่งส่วนมากไม่รู้จักนมข้นหวาน ไม่เคยเห็น ไม่เคยกิน เพราะเขามีนมสดมาส่งถึงบ้าน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีบริการส่งนมสดถึงบ้าน ไม่รู้ว่ามีคนใช้บริการมากน้อยเพียงไร

ผักจิ้มน้ำพริกของไทยไม่มีส่วนผสมที่เป็นไขมัน กินแล้วไม่ต้องกลัวอ้วน ถ้าปรุงรสแบบไทยเดิมจะไม่หวานมาก อาหารไทยต้องมีรสกลมกล่อม แปลว่ารสต่างๆเท่าๆกัน เปรี้ยว เค็ม หวาน ผสมกลมกลืนกัน ไม่รู้สึกรสใดรสหนึ่งนำหน้า ถ้าเป็นน้ำพริกกะปิ เปรี้ยวมะนาว เค็มกะปิ หวานน้ำตาล เท่า ๆกัน ความที่เป็นน้ำพริก จะต้องมีเผ็ดและหอมกลิ่นพริกเครื่องน้ำพริกทุกอย่างเป็นยา กะปิบำรุงกระดูกและฟัน กระเทียมบำรุงหัวใจ พริกขี้หนูสดช่วยย่อยอาหาร น้ำมะนาวป้องกันเลือดออกตามไรฟัน น้ำตาลให้พลังงาน กินกับผักสดช่วยให้สดชื่นและลดน้ำหนัก ปลาช่วยการเจริญเติบโต

ส่วนผสมน้ำพริกกะปิอาจจะแปลกเกินไปสำหรับคนไม่เคย คนที่เคยแล้วจะติดรสกลิ่นจนขาดไม่ได้ เมื่อจะหัดคนไม่เคยให้กินน้ำพริก อาจต้องเติมเครื่องปรุงอื่นที่เคยชิน เช่นปลากรอบเผา ทำให้กรอบและหอมขึ้น หรือใส่ไข่แดงของไข่เค็ม ปลาดุกฟู หมูหวาน กลายเป็นน้ำพริกลงเรือ คลุกข้าว กินกับผัก เป็นอาหารที่ให้สารอาหารครบตามที่ร่างกายต้องการ แต่การเพิ่มปลาดุกฟูและหมูหวาน เป็นการเพิ่มไขมันและน้ำตาล

น้ำพริกที่ใช้พริกแห้งยังมีอีกหลายอย่าง เครื่องปรุงล้วนเป็นเครื่องสมุนไพร พริกแห้ง หัวหอม กระเทียม กะปิ เครื่องน้ำพริกมีพริก หอม กระเทียม กะปิ โขลกเข้าด้วยกันอยากให้หอมเครื่องปรุงอื่น เติมตะไคร้ ข่า ผิวมะกรูด รากผักชี ทำให้ได้น้ำพริกหอมแตกต่างกันไป เครื่องหอมตามธรรมชาติเหล่านี้ มีรสหวานตามมาด้วย ทำให้อร่อยโดยไม่ต้องใช้ผงชูรส ซึ่งเป็นการเพิ่มรสหวานให้อาหารต่างประเทศที่ไม่รู้จักใช้ผักกลิ่นหอม อาจเป็นเพราะประเทศในแถบหนาว ไม่อาจปลูกพืชกลิ่นหอมได้ตลอดปีเหมือนบ้านเรา ผงชูรสเป็นผลิตภัณฑ์ของประเทศญี่ปุ่น อาหารญี่ปุ่นไม่ใช้เครื่องปรุงหลายอย่างผสมกันในอาหารจานเดียว จึงต้องอาศัยสารชูรสที่ผลิตขึ้นทางวิทยาศาสตร์

น้ำพริกเผาใช้ผักกลิ่นหอมเหมือนน้ำพริกธรรมดา แต่นำไปทอดให้หอมก่อน พริกแห้ง หัวหอม กระเทียม กุ้งแห้ง หั่นเล็กๆแล้วทอดให้กรอบ เผากะปิ โขลกเข้าด้วยกัน นำไปผัดให้หอมยิ่งขึ้น ปรุงรสด้วยน้ำมะขามเปียก น้ำตาลปึก ปลาเค็มทอด ให้รสกลมกล่อม ถ้าเราหัดกินอาหารให้หวานน้อยลง จะได้รสอร่อยของผักสดมากขึ้น บ้านไหนทำน้ำพริกเผาเพื่อนบ้านต้องได้กลิ่นหอมจนอยากกิน ทำแล้วไม่แบ่งให้เพื่อนบ้านถือเป็นบาป

น้ำพริกทุกชนิดเก็บไว้ในตู้เย็นได้หลายวัน หาแต่ผักสด กับปลาทอดเป็นเครื่องเคียงไม่มีเวลาต้มไข่ไว้ กินข้าว น้ำพริก ผัก กับไข่ต้มได้อร่อยทุกมื้อ ไม่อยากทำเอง มีน้ำพริกสำเร็จรูปขายมากมาย มีคนขายน้ำพริกจนร่ำรวยกันหลายต่อหลายเจ้าไปแล้ว ยังมีทางทำให้อร่อยขึ้น และยังมีตลาดอีกทั่วโลกที่พร้อมจะซื้อ ถ้าทำให้มีคุณภาพ

หัดกินน้ำพริกเป็นแนวทางการกินอาหารแบบไทย และเป็นทางที่จะมีสุขภาพดี ลดน้ำหนักได้แน่นอน เพราะน้ำพริกทำให้กินผักได้อร่อย สิ่งที่จะทำให้อ้วนอยู่ที่อาหารเสริม ถ้ากินไข่เจียวทุกวันคงไม่ลด แถมจะเพิ่มโคเลสเตอรอลในเลือด แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นอยู่ที่ปริมาณที่กิน กินแต่พอให้หายอยาก กินไข่เจียวน้อย ๆกินผักมาก ๆใช้น้ำพริกช่วยให้ผักอร่อย

ของเรามีมากมายหลายชนิด คนสมัยใหม่กินผักน้อยชนิดมาก ลองถามนักศึกษาว่ากินผักอะไรบ้าง จะได้คำตอบไม่ถึง 10 ชนิด บางอย่างกินน้อยมาก เช่นต้นหอม ผักชี เพียงเพิ่มสีในอาหาร ไม่ใช่กินผัก อย่างนั้นเรียกว่าเครื่องตกแต่งอาหาร ไม่ใช่ตัวอาหาร ถ้ากินผักจะต้องได้ผักมื้อละ 100 กรัม หรือเท่ากับแตงกวาสามผล แตงกวาในข้าวมันไก่ และผักชีในน้ำซุปไม่ใช่ผักแต่เป็นเครื่องตกแต่งจานอาหาร

ตารางคุณค่าอาหารของกรมอนามัยมีรายการผักถึง 297 ชนิด บางอย่างอาจจะซ้ำเช่นหน่อไม้ต้ม หน่อไม้แห้ง แต่ถ้าคิดว่าเป็นผักคนละอย่าง เพราะรส กลิ่น และสารอาหารในของสดและของแห้งแตกต่างกัน เราน่าจะกินผักเป็นสัก 100 อย่าง ในประเทศที่มีผักมากมาย ทำไมคนจึงไม่กินผัก ต้องพิจารณาตัวเองว่าดูแลตัวเองอย่างไร อย่าไปโทษพ่อแม่ ครูอาจารย์ ครูอนุบาลทุกคนสอนเด็กให้กินผัก บางโรงเรียนชมเด็กที่กินผักและตำหนิคนไม่กินผักจนเด็กกินผักหลายคน คนจะกินผักหรือไม่กินผักอยู่ที่ความต้องการมีสุขภาพดี และมีผิวสวยมีรูปร่างดี

ผักที่ไม่แพงตลอดปีคือผักบุ้ง ยอดแค ผักกระถิน กะหล่ำปลี ผักกาดกวางตุ้ง ส่วนผักอื่น ๆมีราคาขึ้นลงแล้วแต่จะอยู่ในฤดูกาลหรือไม่ แต่ถึงอย่างไรผักยังเป็นของถูกกว่าเนื้อสัตว์ใครอยากสวยต้องหัดกินน้ำพริก หัดกินผักหลาย ๆอย่าง น้ำพริกทำให้ผักอร่อยขึ้น ผักบางอย่างขม บางอย่างรสแปลก แต่เมื่อจิ้มน้ำพริกแล้วรสดี กลายเป็นอร่อย

นอกจากกินผักหลาย ๆอย่างแล้ว ลองกินผักสด บางอย่างที่เคยแต่ต้มหรือลวกก่อนลองกินสด ๆจิ้มน้ำพริก อย่าคิดว่าไม่ชอบแล้วไม่หัดกิน อย่าว่าแต่กินข้าวกับน้ำพริกเลย จะขี่จักรยาน ว่ายน้ำ แม้แต่จะพูดยังต้องหัด ถึงเวลาแล้วที่คนไทยจะต้องกินน้ำพริกผักสดเป็น