สำหรับผู้ที่ชอบเสาะหาพืช หรือผักพื้นเมืองชนิดแปลกๆใหม่ๆทานกันแล้วล่ะก็ ลองเดินตามกาด(ตลาด)เช้าในอำเภอนอกเมืองเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน หรือลำพูนดู คุณจะเห็นเห็ดชนิดหนึ่งมีรูปร่างค่อนข้างกลม พร้อมกับมีสีน้ำตาลปนดำที่ดูไม่น่าพิสมัยเอาเสียเลย

เจ้าเห็ดที่ว่านี้ ชาวบ้านเขามักจะเก็บเอามาวางขายโดยกองใส่ในกระป๋องนมเก่าๆ หรือบางเจ้าก็วางจัดไว้เป็นกองๆบนกระด้ง ขายกันเป็นกระป๋องหรือกองละ 10-15 บาท ประมาณนี้ บางเจ้าเขาก็ต้มเห็ดให้สุกพร้อมกับมีของแถมเป็นพริกดำใส่ถุงเล็กๆติดมาให้ด้วย

เห็นแล้วให้รีบซื้อไปเถอะ นั่นแหละของดีที่มาจากป่า หากินได้เฉพาะทางภาคเหนือและอีสานเท่านั้น และก็มีขายมีให้กินกันเฉพาะช่วงต้นฤดูฝน ช่วงเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคมเท่านั้นด้วย

เห็ดที่ว่านี้มีชื่อว่า “เห็ดเผาะ” หรือเห็ดเหียงหรือเห็ดหนัง บางคนก็เรียกว่า เห็ดดอกดิน แต่ชื่อที่เรียกกันติดปากมาที่สุดคือ “เห็ดถอบ”

อาหารสุดแสนจะมหัศจรรย์ทางธรรมชาติชนิดนี้เกิดขึ้นเองตามป่าสนและป่าเต็งรัง ตามบริเวณที่เป็นดินร่วนปนทราย จะโตได้ก็ต้องมีความชื้นเหมาะพอดิบพอดีด้วย เห็ดเผาะจึงผลิดอกเบ่งบานออกมาให้เราได้กินกัน ปัจจุบันนี้ยังไม่มีใครวิจัยหรือเพาะพันธ์เห็ดชนิดนี้ได้สำเร็จเลย

ลักษณะเด่นของเห็ดพันธุ์นี้ก็คือ มีรูปร่างเป็นก้อนค่อนข้างกลม สีสันไม่น่าดูอย่างที่ว่าไปแล้ว มีขนาดประมาณ 1.5 – 3.5 ซม. เมื่อดอกเห็ดบานพร้อมกับเปลือกนอกแตกออกเป็นรูปดาว มีแฉกราวๆ 6-8 แฉก เห็นรูปลักษณ์อย่างนี้เถอะ ผ่าดอกเห็ดออกแล้วจะเห็นเนื้อในเป็นสีขาวผุดผ่อง เนื้อนุ่มน่ากินเป็นที่สุด

ชาวบ้านนิยมนำเห็ดเผาะมาดัดแปลงทำอาหารได้หลายเมนู เช่น นำทั้งดอกไปใส่แกงกินกับยอดมะขามอ่อนที่มีรสเปรี้ยวก็สุดแสนจะเข้ากัน หรือจะต้มให้สุกแล้วจิ้มกินกับน้ำพริกดำที่เขาให้มาก็อร่อยเหลือล้น หรือจะพลิกแพลงใส่กับมาม่าต้มยำก็ย่อมได้

และเนื่องจากเห็ดสมุนไพรชนิดนี้มีรสเย็นหวานจึงมีสรรพคุณในการช่วยบำรุงร่างกาย ชูกำลังและแก้ช้ำใน